Ẩn sau những beach club và ruộng bậc thang mà hầu hết du khách nghĩ đến khi nhắc tới Bali là hai điểm đến văn hóa đặc sắc bậc nhất của hòn đảo: Penglipuran ở Bangli và Tenganan Pegringsingan ở Karangasem. Cả hai đều là làng Bali Aga — cộng đồng những cư dân bản địa đầu tiên của Bali, những người đã gìn giữ phong tục, kiến trúc và truyền thống riêng suốt nhiều thế kỷ, độc lập với ảnh hưởng Hindu-Java đã định hình phần còn lại của hòn đảo. Hãy lên kế hoạch cho hành trình văn hóa Bali cùng Traveloka và khám phá một Bali mà thời gian chưa từng làm thay đổi.

Cẩm nang này sẽ giới thiệu những góc chụp ảnh đẹp nhất tại mỗi làng, thời điểm lý tưởng để đón giờ vàng và ánh sáng đẹp nhất, những điều nên xem và trải nghiệm, cách kết hợp cả hai trong một chuyến đi, cùng những mẹo thực tế giúp chuyến tham quan của bạn trọn vẹn và tinh tế hơn.

Thuật ngữ Bali Aga chỉ những cư dân đầu tiên của Bali, những người đã định cư tại đây từ rất lâu trước các làn sóng di cư Hindu-Java từ Đế chế Majapahit vào thế kỷ 14 và 15. Trong khi phần lớn Bali tiếp nhận những ảnh hưởng tôn giáo và văn hóa mới, các ngôi làng vùng cao nguyên và phía đông này vẫn giữ nếp sống riêng — kiến trúc riêng, nghi lễ riêng, cấu trúc xã hội riêng. Penglipuran nổi tiếng nhờ sự sạch sẽ đến kinh ngạc và kiến trúc cổng tre đồng nhất. Tenganan được cả thế giới biết đến nhờ nghề dệt geringsing, một loại vải ikat kép linh thiêng đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Cùng nhau, hai ngôi làng mang đến bức tranh trọn vẹn nhất về nền văn minh Bali thời tiền Hindu vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Penglipuran nằm ở độ cao 600–700 mét tại huyện Bangli, cách Ubud khoảng 45 phút và cách Nam Bali từ 1,5 đến 2,5 giờ. Ngôi làng đã được ghi nhận là một trong những ngôi làng sạch nhất thế giới — và điều đó hiện rõ ngay từ khi bạn đặt chân đến. Con đường chính không một hạt bụi, những chiếc cổng tre giống hệt nhau được sắp xếp thẳng tắp, và khu vườn trước mỗi ngôi nhà được chăm chút hoàn hảo, không hề thấy một mẩu rác nào dọc suốt lối đi.

Hàng cổng tre (angkul-angkul) được thiết kế đồng nhất chạy dọc con đường chính của Penglipuran là một trong những khung cảnh phố làng ấn tượng nhất ở vùng nội địa Bali. Mỗi chiếc cổng đều có tỷ lệ gần như giống hệt nhau — một sự thể hiện có chủ đích của triết lý desa kala patra về sự hài hòa và cân bằng trong kiến trúc cộng đồng. Giờ vàng lúc cuối chiều, từ 16:00 đến 17:30 WITA, là thời điểm chụp ảnh đẹp nhất tại đây: ánh nắng ấm áp từ phía tây trải dài khắp con đường, và những chiếc bóng đổ dài từ các kết cấu tre tạo nên chiều sâu và kết cấu mà ánh sáng giữa trưa không thể nào có được. Đây cũng là lúc người dân trong làng hoạt động nhộn nhịp nhất bên ngoài — trở về từ đồng ruộng, chuẩn bị lễ vật, hay ngồi trước cổng nhà — mang đến sự sống động và chuyển động tự nhiên cho khung hình.

Vượt ra khỏi khu vực làng chính, một khu rừng tre tĩnh lặng chào đón những du khách sẵn lòng đi bộ thêm 10 đến 15 phút dọc theo lối đi rợp bóng của những thân tre cao vút. Ở cuối con đường xuyên rừng là một quán cà phê nhỏ ẩn mình, phục vụ món ăn địa phương với giá bình dân trong những góc ngồi ấm cúng bao quanh bởi cây xanh. Quán có dịch vụ đưa đón miễn phí trở về cổng chính, nên bạn không cần đi ngược lại con đường cũ sau khi tham quan. Dành 30 đến 45 phút trong rừng tre — yên tĩnh và mát mẻ hơn hẳn con đường làng chính — sẽ giúp trải nghiệm Penglipuran thêm trọn vẹn, điều mà nhiều du khách vội vã tham quan trong chưa đầy một giờ hoàn toàn bỏ lỡ.

Penglipuran hiện vẫn là nơi sinh sống của khoảng 240 gia đình, tất cả đều là hậu duệ gốc của ngôi làng — đây là một cộng đồng đang sống thực sự, không phải một di tích được bảo tồn. Một trong những truyền thống đặc biệt nhất là quy định lâu đời của làng cấm trồng cây cọ aren trong phạm vi làng, một biện pháp có từ hàng thế kỷ nhằm giữ gìn sự hòa thuận trong cộng đồng. Trong lễ hội Galungan — được tổ chức hai lần mỗi năm theo lịch Bali — mỗi ngôi nhà đều dựng lên một cây penjor cao, một cây tre trang trí uốn cong qua lối đi với những lễ vật đan bằng tay, biến toàn bộ con đường chính thành một hành lang trang trí nghi lễ đẹp đến mê hoặc để chụp ảnh. Du khách muốn có trải nghiệm chụp ảnh văn hóa đắm chìm hơn có thể thuê trang phục truyền thống Bali tại nhiều điểm trong làng.

Penglipuran mở cửa hàng ngày từ 8:00 đến 18:30 WITA. Giá vé vào cửa là 50.000 IDR cho người lớn và 30.000 IDR cho trẻ em từ 3 đến 12 tuổi. Khung giờ tham quan lý tưởng nhất là 8:00–10:00 để tận hưởng không gian vắng vẻ và ánh sáng buổi sáng dịu nhẹ, hoặc 16:00–17:30 để chụp ảnh giờ vàng. Hãy tránh khung giờ từ 10:30 đến 14:30 khi các đoàn xe bus tour lấp kín con đường chính. Nhớ mang theo tiền mặt — hầu hết các quầy hàng không nhận thanh toán thẻ, dù có một cây ATM gần lối vào.

Penglipuran cách Sân bay Quốc tế Ngurah Rai khoảng 80 km — hãy tìm mức giá tốt nhất cho vé máy bay đến Bali trên Traveloka và chốt ngày khởi hành thật sớm.

Tenganan Pegringsingan nằm ở huyện Karangasem, phía đông Bali, cách thị trấn ven biển Candidasa khoảng 10 phút và cách Ubud 1,5 giờ. Đây là một trong những ngôi làng còn giữ nguyên vẹn nhất về mặt văn hóa trên toàn hòn đảo — vẫn được điều hành bởi luật tục riêng (awig-awig) và vẫn chỉ có người Bali Aga sinh sống, những người có truyền thống gần như không đổi suốt nhiều thế kỷ. Không có giá vé vào cửa cố định; du khách để lại khoản quyên góp tự nguyện khoảng 50.000 đến 100.000 IDR tại lối vào. Làng mở cửa hàng ngày từ 7:00 đến 18:00.

Tenganan là một trong số rất ít nơi trên Trái Đất vẫn còn sản xuất geringsing — loại vải được dệt bằng kỹ thuật ikat kép, trong đó cả sợi dọc và sợi ngang đều được buộc và nhuộm riêng lẻ trước khi bắt đầu dệt, cho phép những họa tiết tinh xảo hiện lên đồng thời trên cả hai mặt vải. UNESCO công nhận kỹ thuật này là di sản văn hóa phi vật thể quý hiếm bậc nhất. Một tấm geringsing có thể mất tới năm năm để hoàn thành và theo truyền thống Tenganan, được tin là mang sức mạnh bảo hộ tâm linh — được dùng trong các nghi lễ chữa lành, thanh tẩy và làm lễ vật linh thiêng. Du khách có thể tận mắt xem các nghệ nhân dệt vải ngay trong nhà và mua những sản phẩm chính hiệu trực tiếp từ họ, với mức giá phản ánh sự đầu tư phi thường về tay nghề và thời gian trong mỗi tấm vải.

Perang Pandan, hay còn gọi là Mekare-Kare, là nghi lễ giao chiến thường niên được tổ chức trong lễ hội Usabha Sambah tại Tenganan, thường diễn ra vào khoảng tháng 6 và tháng 7. Các thanh niên trong làng tham gia giao đấu nghi lễ bằng những cuống lá dứa gai trên một sân khấu ngoài trời trước toàn thể cộng đồng — không phải một cuộc thi bạo lực mà là sự thể hiện lòng dũng cảm và tận tâm với các vị thần của làng. Dù có gai, không khí ở đây vẫn tràn đầy sự linh thiêng của cộng đồng, và mọi việc kết thúc trong niềm vui chung chứ không phải sự thù địch. Nếu chuyến đi của bạn trùng với thời gian lễ hội, được tận mắt chứng kiến Perang Pandan là một trong những trải nghiệm nghi lễ hiếm có và chân thực nhất mà du khách có thể tìm thấy ở bất kỳ đâu tại Đông Nam Á.

Bố cục của Tenganan đặc biệt ngay từ cái nhìn đầu tiên — những ngôi nhà nằm dọc hai bên một con đường đá rộng ở trung tâm, với các nhà cộng đồng (bale) đặt ở giữa làng vẫn được dùng cho các buổi hội họp và nghi lễ. Những con hẻm đá được bao quanh bởi những bức tường và công trình truyền thống chưa hề bị bàn tay hiện đại chạm đến tạo cảm giác như bước vào một bức ảnh lịch sử sống động từ nhiều thế kỷ trước. Ánh sáng buổi sáng từ 7:00 đến 9:00 chiếu vào con đường chính ở góc thấp, làm nổi bật những bề mặt đá và khung cửa một cách đầy kịch tính — một trong những điều kiện ánh sáng đẹp nhất để chụp ảnh ở bất kỳ ngôi làng nào tại Bali. Ở rìa làng, một trang trại mật ong Trigona nhỏ do người dân địa phương vận hành có các buổi trình diễn cách sản xuất mật ong ong đen và nghề đan mây thủ công.

Penglipuran và Tenganan nằm ở hai huyện khác nhau — Bangli và Karangasem — cách nhau khoảng 1,5 đến 2 giờ lái xe. Lộ trình hiệu quả nhất là kết hợp cả hai làng với những điểm đến tự nhiên nằm trên đường đi: bắt đầu ở Penglipuran vào sáng sớm, tiếp tục đến Kintamani để ăn trưa với view miệng núi lửa, rồi đổ xuống Đông Bali dừng chân tại Tenganan vào cuối chiều, và kết thúc ngày ở Candidasa hoặc Amed. Ngoài ra, cả hai làng cũng rất phù hợp để làm điểm nhấn cho hai chuyến đi trong ngày riêng biệt — một tập trung vào Trung Bali và một vào Đông Bali — cho phép bạn khám phá sâu hơn tại mỗi điểm đến mà không phải chịu áp lực của một hành trình dài trong một ngày.

Khu vực Kintamani nằm giữa hai ngôi làng mang đến một số view lưu trú đẹp nhất Bali — hãy tham khảo khách sạn ở Kintamani trên Traveloka để tìm những nơi có view miệng núi lửa và các lựa chọn glamping độc đáo, biến một đêm nghỉ trên vùng cao nguyên thành một điểm đến đáng giá tự thân.

Cả hai ngôi làng đều nằm trong những vùng giàu thắng cảnh, xứng đáng để bạn dành thêm vài ngày ở Trung và Đông Bali.

Kintamani, cách Penglipuran khoảng 30 đến 45 phút về phía bắc, nhìn xuống một trong những miệng núi lửa hùng vĩ nhất Indonesia — lòng chảo núi lửa cổ xưa của Núi Batur với hồ nước xanh thẳm nằm dưới chân. Chuyến leo núi đón bình minh lên miệng núi lửa Batur là một trong những trải nghiệm được yêu thích nhất ở toàn Bali, và độ dốc tương đối vừa phải phù hợp với hầu hết du khách có thể lực cơ bản. Suối thiêng tại đền Tirta Empul ở Tampaksiring, cách Penglipuran khoảng 20 phút, mang đến một trải nghiệm tôn giáo Bali sâu sắc ngay trong cùng ngày. Besakih, quần thể đền quan trọng và lớn nhất Bali, cũng nằm trong tầm với cho những ai muốn kéo dài hành trình Trung Bali.

Tenganan nằm ngay trung tâm của một trong những hành lang du lịch trong ngày phong phú nhất Bali. Cung điện nước hoàng gia Tirta Gangga — được xây dựng năm 1948 với những hồ nước trang trí, vòi phun nước và lối đi bằng đá bước — nằm cách khoảng 40 phút về phía đông bắc. Cổng trời biểu tượng của đền Lempuyang cùng vùng biển lặn và snorkeling ở Amed đều nằm trong vòng một giờ. Taman Ujung, một cung điện nước hoàng gia bỏ hoang với view hồ nhìn qua những bậc thang đá đổ nát, là một điểm dừng chụp ảnh đẹp đến ám ảnh trên cùng hành trình Đông Bali. Bãi biển Virgin và Blue Lagoon mang đến những lựa chọn ven biển yên tĩnh để kết thúc một ngày sôi động ở Karangasem cùng biển và cát.

Bốn mẹo dưới đây sẽ giúp bạn tận hưởng trọn vẹn cả hai ngôi làng và đảm bảo chuyến đi của bạn tôn trọng những cộng đồng đang gìn giữ các truyền thống này.

Penglipuran có thể trở nên rất đông đúc sau 10:30 khi các đoàn xe bus tour đến, và nắng giữa trưa tạo ra ánh sáng gắt, phẳng, tệ nhất để chụp ảnh. Đến vào giờ mở cửa sẽ cho bạn gần như trọn ngôi làng cho riêng mình trong vài giờ đầu tiên, với ánh sáng buổi sáng dịu nhẹ hoàn hảo cho con đường viền hàng cổng tre. Hãy xem khuyến mãi Traveloka để săn các ưu đãi đặt sớm cho vé máy bay và chỗ ở tại Bali, và đặt nơi lưu trú trong bán kính lái xe 30 phút từ mỗi làng để thoải mái khởi hành từ sáng sớm. Tại Tenganan, giờ mở cửa lúc 7:00 mang đến ánh sáng buổi sáng giàu cảm xúc nhất trên những con hẻm lát đá trước khi cái nóng trong ngày ập đến.

Cả Penglipuran và Tenganan đều là những cộng đồng đang sống, không phải màn trình diễn cho du khách, và cách cư xử tôn trọng sẽ tạo nên khác biệt thực sự cho trải nghiệm của mọi người. Không làng nào yêu cầu bắt buộc quấn sarong, nhưng trang phục kín đáo che vai và đầu gối là điều được mong đợi và phù hợp ở khắp nơi. Đặc biệt tại Tenganan, hãy luôn xin phép trước khi hướng ống kính về phía người dân — nhất là người cao tuổi, các nghệ nhân đang dệt vải, và bất kỳ ai bên trong hoặc gần khu vực đền. Giữ im lặng ở những nơi nghi lễ và tránh bước vào các khu vực dành cho cộng đồng hay tôn giáo là những phép lịch sự đơn giản thể hiện sự tôn trọng chân thành đối với những gì các ngôi làng này đại diện.

Penglipuran yêu cầu phí vào cửa bằng tiền mặt và hầu hết các quầy hàng trong làng không nhận thanh toán thẻ, vì vậy hãy mang đủ tiền mặt trước khi đến — có một cây ATM gần lối vào nếu cần. Tại Tenganan, hình thức vào cửa dựa trên quyên góp hoàn toàn phụ thuộc vào thiện chí của du khách, và để lại một khoản đóng góp hợp lý tại cổng là cách trực tiếp hỗ trợ việc duy trì ngôi làng. Nếu bạn muốn mua vải geringsing, tranh khắc lontar hay đồ thủ công bằng tre, mua trực tiếp từ nghệ nhân ở Tenganan nghĩa là toàn bộ số tiền đến tay người làm ra chứ không qua trung gian. Một tấm vải geringsing là một khoản đầu tư đáng kể, nhưng cũng là một trong những loại vải hiếm nhất Trái Đất — mức giá phản ánh nhiều năm lao động lành nghề.

Tham quan vội vàng bất kỳ ngôi làng nào trong chưa đầy một giờ đồng nghĩa với việc bỏ lỡ phần lớn những gì khiến chúng đáng đến — chuyến đi bộ trong rừng tre ở Penglipuran, một buổi trình diễn dệt vải ở Tenganan, hay đơn giản là ngồi lặng yên quan sát nhịp sống thường ngày của làng. Dành tối thiểu hai giờ tại mỗi điểm đến, lý tưởng nhất là ba giờ, cho phép nhịp độ chậm lại đủ để bạn thực sự cảm nhận được bầu không khí nơi đây. Hãy tham khảo các hoạt động quanh Kintamani và Đông Bali trên Traveloka để tìm những tour có hướng dẫn kết hợp Penglipuran, Tenganan và các điểm nổi bật xung quanh một cách hiệu quả — giúp bạn bớt áp lực lên kế hoạch và tập trung vào trải nghiệm. Thuê tài xế riêng cho cả ngày là lựa chọn linh hoạt và thoải mái nhất để đi hết cả hai ngôi làng cùng những điểm đến nằm giữa chúng.

Traveloka là nền tảng du lịch hàng đầu Đông Nam Á, được hơn 100 triệu người dùng trong khu vực tin tưởng. Mọi thứ bạn cần cho một chuyến du lịch văn hóa Penglipuran và Tenganan đều có sẵn trong một ứng dụng: vé máy bay đến Bali, khách sạn ở Kintamani và Karangasem, đặt hoạt động và tour địa phương, eSIM, thuê xe và bảo hiểm du lịch.

Hãy đặt dịch vụ đưa đón sân bay từ Ngurah Rai để khởi đầu suôn sẻ cho hành trình lên vùng cao nguyên Bali, và sắp xếp thuê xe hoặc tài xế riêng để linh hoạt di chuyển giữa Penglipuran, Kintamani và Tenganan theo nhịp độ của riêng bạn. Thanh toán bằng phương thức địa phương ưa thích của bạn — chuyển khoản ngân hàng, ví điện tử hay thẻ tín dụng — để hoàn tất đặt chỗ mượt mà trên mọi giao dịch.

Tải ứng dụng Traveloka ngay hôm nay và bắt đầu lên kế hoạch cho trải nghiệm văn hóa Bali đích thực của bạn. Được đánh giá là một trong những ứng dụng du lịch hàng đầu trên Google Play Store và Apple App Store tại Đông Nam Á, Traveloka là nền tảng tất-cả-trong-một mà hàng triệu du khách tin dùng cho mọi chuyến đi.