Cúng giao thừa (lễ Trừ Tịch) là nghi lễ thiêng liêng quan trọng bậc nhất trong đêm cuối năm theo truyền thống văn hóa của người Việt. Để lễ cúng được diễn ra trọn vẹn và đúng phong tục, việc chuẩn bị đầy đủ lễ vật, thực hiện đúng trình tự và đọc văn khấn chuẩn là rất quan trọng. Cùng Traveloka tìm hiểu chi tiết về cách cúng giao thừa chuẩn nhất qua bài viết dưới đây bạn nhé!

Cúng giao thừa (hay còn gọi là lễ Trừ Tịch) là nghi lễ ngày Tết truyền thống, được thực hiện vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Dù là ngày 30 hay 29 tùy năm Âm lịch, lễ cúng giao thừa luôn diễn ra vào thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới - tức đúng 0 giờ. Lễ cúng được thực hiện ở cả trong nhà và ngoài trời. Lễ cúng ngoài trời mục đích là để tiễn các vị Hành Khiển năm cũ và nghênh đón Hành Khiển năm mới. Còn lễ cúng trong nhà được thực hiện để kính báo với tổ tiên, cầu bình an, hạnh phúc và may mắn cho gia đình trong năm mới.

Nghi lễ cúng giao thừa có nhiều ý nghĩa như:

Mâm cúng giao thừa gồm các lễ vật dâng lên thần linh và tổ tiên trong thời khắc chuyển giao năm mới. Tùy phong tục từng vùng và điều kiện gia đình, mâm cúng có thể được chuẩn bị cầu kỳ hoặc đơn giản, nhưng vẫn phải đảm bảo sự trang trọng và thành tâm. Thông thường, mâm cúng bao gồm lễ mặn hoặc lễ chay, hoa tươi, trái cây, nước sạch, hương đèn và một số lễ vật truyền thống khác.

Mâm cúng giao thừa trong nhà để dâng lên gia tiên và cầu mong sức khỏe, hòa thuận, bình an. Mâm lễ thường được đặt tại bàn thờ tổ tiên với các lễ vật như: Gà luộc (gà trống thiến) hoặc thịt heo luộc, xôi gấc hoặc xôi đậu xanh, bánh chưng, hương, hoa, đèn, nến, trà, rượu, nước, trầu cau, bánh kẹo, vàng mã, mâm ngũ quả tượng trưng cho phúc - lộc - thọ - an - khang (mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung, chuối, bưởi…). Một số gia đình cũng có thể thay lễ mặn bằng lễ chay. 

Mâm cúng giao thừa ngoài trời thường gồm các lễ vật như: Gà luộc nguyên con, bánh chưng, xôi gấc, thịt heo luộc, giò chả, trái cây, hoa tươi, hương đèn, trà, rượu, trầu cau, gạo, muối, nước, vàng mã… Tương tự như mâm cúng trong nhà, với mâm cúng ngoài trời, các gia đình cũng có thể thay lễ mặn bằng lễ chay. 

Trong nghi lễ giao thừa, gia chủ thường chuẩn bị hai bài văn khấn riêng, một bài dành cho lễ cúng ngoài trời và một bài dùng để cúng trong nhà. Dưới đây là văn khấn chi tiết cho từng nghi lễ để bạn thực hiện đúng phong tục.

Khấn giao thừa ngoài trời có mục đích để tiễn Hành Khiển cũ, đón Hành Khiển mới với nội dung văn khấn như sau: 

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn Thần.

Kính lạy Ngài Đương Niên Hành Khiển, Ngài Đương Niên Phán Quan, các vị Thần linh cai quản trong năm cũ.

Kính lạy chư vị Thiên binh Thiên tướng, bản cảnh Thành Hoàng, Thổ Địa, Thổ Công, Táo Quân, Long Mạch, Tài Thần.

Hôm nay là thời khắc Giao Thừa, ngày 30 tháng Chạp năm …,

Tín chủ chúng con là: (họ tên của gia chủ)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, kính dâng trước án để:

- Tiễn đưa chư vị Hành Khiển cai quản năm cũ hồi triều.

- Cung nghênh chư vị Tân Niên Hành Khiển giáng lâm cai quản nhân gian năm mới.

Cúi xin chư vị Tôn Thần giáng phúc, chứng minh lòng thành, phù hộ độ trì cho toàn thể gia đình chúng con một năm mới bình an, mạnh khỏe, hạnh phúc; vạn sự hanh thông, tài lộc tấn tới; gia đạo ấm êm, công việc thuận lợi, mọi điều cát lành.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Bài văn khấn trong nhà để kính cáo tổ tiên có nội dung như sau: 

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Kính lạy Tổ tiên nội ngoại, gia tiên tiền tổ họ …

Kính lạy các vị Thần linh cai quản trong gia đạo.

Hôm nay là thời khắc thiêng liêng Giao Thừa, ngày 30 tháng Chạp năm …,

Tín chủ con là: (họ tên)

Ngụ tại: (địa chỉ)

Chúng con thành tâm sửa soạn hương hoa, lễ vật, kính dâng trước án để mời:

- Chư vị Tổ tiên nội ngoại, gia tiên tiền tổ

- Chư vị linh hồn khuất mày khuất mặt

Kính xin tổ tiên chứng giám lòng thành và về vui xuân cùng con cháu.

Nguyện cầu tổ tiên phù trì độ dẫn để gia đình chúng con:

- Năm mới an khang - thịnh vượng - như ý.

- Công việc thuận lợi, tài lộc dồi dào.

- Con cháu mạnh khỏe, hiếu thuận, học hành tấn tới.

- Mọi sự tốt lành, tránh được tai ương, gặp nhiều may mắn.

Chúng con lễ bạc tâm thành, kính xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Để thực hiện nghi lễ cúng giao thừa đúng cách, chuẩn phong tục truyền thống, gia chủ cần lưu ý những vấn đề sau:

Mâm cúng có thể là lễ mặn hoặc lễ chay nhưng cần sạch sẽ, trang trọng. Đồ cúng nên được nấu chín, bày gọn gàng và bảo quản sạch sẽ để thể hiện sự thành tâm.

Thời điểm chuẩn nhất là đúng 0 giờ, lúc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Tuy nhiên, các gia đình có thể bắt đầu bày lễ từ 23h30 và kết thúc khoảng 0h15, tránh vội vàng hoặc trễ quá khung thời gian linh thiêng này.

Theo tục lệ, cần cúng ngoài trời thực hiện để tiễn Hành Khiển cũ và đón Hành Khiển mới trước. Sau khi hoàn tất lễ ngoài trời, gia chủ tiến hành cúng trong nhà để kính cáo tổ tiên, rước lộc vào nhà.

Khi làm lễ cúng, gia chủ nên mặc áo quần chỉnh tề, gọn gàng khi thực hiện lễ cúng. Không gian bày mâm cúng phải sạch sẽ, tránh để đồ bừa bộn xung quanh. Tốt nhất nên hạn chế để trẻ nhỏ nô đùa, chạy nhảy gần khu vực thắp nhang để tránh đổ vỡ ngoài mong muốn. 

Văn khấn nên được đọc rành mạch, rõ ràng để thể hiện sự trang nghiêm. Gia chủ có thể chuẩn bị văn khấn trước để tránh đọc sai hoặc lúng túng. Thành tâm là yếu tố quan trọng nhất, khi làm lễ cúng không cần quá cầu kỳ lời văn.

Sau khoảng thời gian cúng giao thừa, bạn có thể bắt đầu lên kế hoạch du xuân cùng gia đình để tận hưởng những ngày Tết trọn vẹn nhất. Có những gia  đình chọn Tết đi du lịch trong nước, và cũng có những gia đình lựa chọn Tết đi du lịch nước ngoài. Nếu đi du lịch trong nước, bạn không nên bỏ qua những địa điểm du lịch hấp dẫn như: Sài Gòn, Hà Nội, Đà Nẵng... Còn nếu bạn yêu thích du lịch nước ngoài, bạn có thể tham khảo: Busan, Thái Lan, Singapore, Đài Loan,...

Cúng giao thừa không chỉ là nghi lễ truyền thống mà còn là dịp để mỗi gia đình gửi gắm ước vọng tốt đẹp cho năm mới. Khi chuẩn bị lễ vật đầy đủ, đọc văn khấn đúng và thực hiện nghi thức với sự thành tâm, gia chủ sẽ đón nhận nhiều may mắn, bình an và tài lộc trong năm mới. Hy vọng hướng dẫn chi tiết trong bài viết giúp bạn thực hiện lễ giao thừa một cách trang trọng và thuận lợi nhất. 

Ngoài việc tìm hiểu trước về nghi lễ cúng giao thừa, bạn cũng nên sớm lên kế hoạch cho những chuyến du xuân để không bỏ lỡ nhiều mã giảm giá Traveloka khi bạn đặt phòng khách sạn, vé máy bay hoặc vé xe khách nhé! Traveloka còn có cả các tour du lịch, vé tham quan, vé vui chơi giải trí Traveloka Xperience, tour du thuyền với chi phí hợp lý để bạn thoải mái tận hưởng kỳ nghỉ dài nhất năm mà không lo tốn kém!